السيد هبة الدين الشهرستاني ( مترجم : ميرزاده اهرى )
81
ما هو نهج البلاغة ( در پيرامون نهج البلاغه ) ( فارسى )
هجرى و ما بعد آن ، برخورد نمودهام كه خطبههاى امام ( عليه السّلام ) را جمع آورى كردهاند . در اينجا اسامى عدهاى از آن بزرگان را براى اطلاع خوانندگان گرامى ذيلا مىآوريم ، تا اگر ترديدى داشته باشند بر طرف گردد ، و استدلال ما محكمتر شود ، به علاوه خدمتى هم به تاريخ باشد تا كسى از خطبههاى نهج البلاغه كه سيد رضى جمع آورى كرده تعجب نكند و از بسيارى آن دچار شگفتى نشود . ابو عبيد قاسم بن سلام ( متوفاى سال 224 ه ) در كتاب « غريب الحديث » خود ، و ابن قتيبه عبد اللّه بن مسلم مروزى متوفاى سال 276 در كتاب « غريب الحديث » و ساير كتب خود وعدهء زيادى از مؤلفان عهد تابعين « 1 » قسمتهايى از مواعظ ، حكم ، دعا و امثال آن را از سخنان على ( عليه السّلام ) منتشر ساختهاند . ابن ابى الحديد معتزلى در اواخر شرح نهج البلاغه چنين مىنويسد : « من اكنون مطالبى از سخنان شگفت آور و بى مانند آن حضرت ( على عليه السّلام ) نقل كرده و شرح مىكنم كه ابو عبيد ، و ابن قتيبه ، هرگز در كتابهايشان نياوردهاند » . از ميان قدماء كسانى كه خطبههاى امام ( عليه السّلام ) را پيش از سيد رضى جمع كرده و به صورت كتاب در آوردهاند عدهاى را ذيل يادآور مىشويم : 1 - زيد بن وهب متوفاى سال 96 هجرى . حاج ميرزا حسين نورى محدث معروف در كتاب « خاتمه مستدرك »
--> ( 1 ) - تابعين شاگردان صحابهء پيغمبر مىباشند .